Blog Yazıları

Sunucu yönetimi, internet sitelerinin ya da internete bağlı veya lokalde çalışan diğer tüm uygulamaların bağlı olduğu sunucu bilgisyarların, düzgün ve stabil çalışmasını sağlayabilmek adına bu sunucuların takip ve kontrollerinin yapılmasıdır.

Sunucu yönetimini daha iyi kavrayabilmek için sunucu nedir sorusunun cevabı ve sunucu ile hosting arasındaki farkları ele almak gerekir.

Sunucu Nedir ?

Üzerinde tutulan verileri ve bilgileri, bağlı olduğu internet ağı ya da bilgisayar ağı üzerindeki kullanıcılara veya farklı bilgisayar ağı sistemleri ile paylaşan donanımsal ve yazılımsal bilgisayar sistemleridir. Sunucular günlük olarak kullanılan kişisel bilgisayarlara göre çok daha gelişmiş donanımsal özelliklere sahip yüksek kapasiteli bilgisayarlardır.

Hosting Nedir ?

Türkçe karşılığı barındırma olan hosting hizmeti, yukarıda tanımlamasını yaptığımız sunucu bilgisayarlar üzerinden sağlanır. Kişisel ya da kurumsal verilerinizi saklayabileceğiniz ve bu verileri internete açabileceğiniz hosting hizmeti, bu amaç için konfigüre edilmiş sunucular üzerinden sağlanır.

Sunucu Yönetimi ve Yönetilen Sunucular

Sunucu yönetimi teknik olarak kapsamlı bir işlemdir. Sunucu yönetimi yapabilmek için sunucuya tam yetki ile bağlanabilmek gerekir ve hem donanımsal hem de yazılımsal olarak yüksek teknik bilgiye sahip olmanız gerekir. Sunucu üzerinde meydana gelebilecek her türlü sorunda, sunucunun stabil hale gelmesi ve üzerindeki sistemlerin sorunsuz olarak çalışabilmesi için yapılan tüm müdahale işlemlerini sunucu yönetimi olarak adlandırabiliriz.

Sunucu yönetimi aşamalarını genel olarak aşağıdaki başlıklar altında toplayabiliriz.

• Sunucunun takibinin yapılması,


• Sunucunun sağlıklı çalışması için gerekli kontrol ve çalışmaların yapılması,


• Sunucunun üzerindeki işletim sistemi ve yazılımların güncelleme ve güvenlik ayarlarının düzenli yapılması,


• Sunucu üzerinde oluşabilecek sorunlarda müdahalede bulunulması,


• Donanımsal sorunlarda, problemin tespiti ve giderilmesi.

Veri merkezlerinin sağlamış olduğu kiralık sunucu hizmetlerinde, sunucunun tüm yetkisi müşteriye verildiği için sunucu yönetim sorumluluğu da müşteriye ait olur. Sunucunun güvenliğinin sağlanması, üzerine ihtiyaç duyulan yazılımların kurulması ve sorun anında sunucuya gerekli müdahalenin yapılması gibi tüm işlemler sunucu sahibi kurum ya da kişilerin sorumluluğu altındadır.

Fiziksel sunucu sahipleri, sunucu yönetimi ile ilgili işlemleri yapmak istememeleri durumunda, sunucu yönetim işlemini hizmeti kiraladıkları firmadan talep edebilirler. Ancak genellikle veri merkezleri, sunucu yönetim işlemlerinde kişiye ya da kurumlara özel olarak çözümler üretildiği için ücretli olarak sunucu yönetimi sağlamaktadır. Belli bir ücret karşılığında sunucu yönetim desteği alabileceğiniz gibi, tüm yönetimin veri merkezine ait olduğu yönetilen sunucu hizmeti de kullanabilirsiniz.

Firmamızın sağlamış olduğu yönetilen sunucu hizmetinde, sunucu yönetim sorumluluğu tamamen destek masamızdadır. Bu sayede sunucu yönetimi için ayıracağınız zamandan kâr elde etmiş olursunuz. Yönetilen sunucu hizmetimizde ekstra sunucu yönetim ücreti alınmamaktadır. Ücretsiz sunucu yönetimi ve ücretsiz cPanel lisansı ile hizmetimizi kullanabilir, sunucu yönetimini uzman destek ekibimize bırakarak projelerinize daha fazla zaman ayırabilirsiniz.

Giriş

Softaculous, birçok hazır scripti (yazılımı) kolayca kurmanıza yarayan bir cPanel eklentisidir. Ücretsiz olarak yaklaşık 200+ php scripti içinde barındırır. Bu makalemizde cPanel üzerinde softaculous sayesinde bir kaç adımda web sitesi alt yapısı nasıl kurulur bunun hakkında bilgi vereceğiz.

Softaculous ile Web Sitesi Nasıl Kurulur ?

Öncelikle cPanele giriş yapıyoruz. daha sonra Softaculous adlı menüye tıklıyoruz.

Yükleme sonrasında yukarıdaki resimdeki Ana Sayfa karşılıyor

Açılan karşılama ekranından Wordpress paketini indirin

Sonrasında Filezilla vb program yardımı ile veya cPanel üzerindeki ile Manager üzerinden zip içindeki dosyaları public_html içerisine atın

Bu işlem sonunda aşağıdaki gibi bir yazı ile karşılaşacağız “Yapılandırma Dosyası Yarat” butonuna basalım

Aşağıdaki gibi bir ekran ile karşılaşıyorsak işlemlerimizi doğru yapmışızdır

Şimdi cPanel üzerinden veritabanı oluşturabiliriz

Aşağıdaki gibi bir sayfa geldiğinde Veritabanı adı , Veritabanı Kullanıcı adı ve Veritabanı şifresini girin diğer değerler olduğu gibi kalsın

Şimdi kuıruluma başlayabiliriz butonuna basınız

Burada sitenizin giriş şifresini, kullanıcı adını, site başlığını girin ve “WordPress’i Kur” butonuna basın.

Buradan sonra WordPress siteniz kuruldu.

Giriş için;

www.siteadresiniz.com/wp-admin

veya

www.siteadresiniz.com/wp-login.php

ile giriş yapabilirsiniz. Panele giriş yaptıktan sonra yeni WordPress temaları bulabilir ve bunları değiştirebilirsiniz. Yazılar bölümünden yazı girişi yapabilirsiniz, Kategori ekleyebilirsiniz. Sayfalar bölümünden iletişim, hakkımızda tarzı sayfalar yaratabilirsiniz. Temalar yükleyip, satın alıp, bunlar üzerinde değişiklikler yapabilirsiniz. Eklentiler bölümünden sosyal medya eklentileri, seo eklentileri vs. yükleyip sitenizi geliştirebilirsiniz. Geriye kalan çoğu ek özellik sizin kod bilginize bakıyor. WordPress kodları düzenleme konusunda da güzel bir panel hemen Görünüm sekmesinde ki Düzenleyici bölümüne girip temanızın içerisindeki dosyaların içeriğini görebilir ve değişiklik yapabilirsiniz.

Alan adı kaydettikten sonra web sitenizi yayınlayabilmek için alan adınızı hosting hesabı ile ilişkilendirmeniz tek başına yeterli olmamaktadır. Web sitenizin sorunsuz çalışabilmesi için sağlıklı bir DNS yapılandırmasına da ihtiyacı vardır. Bu makalemizde sunucu üzerindeki Edit DNS Zone içeriğinin doğru düzenlenmesi hakkında bilgi vereceğiz.

Name Server IP Adresleri
Name Server kayıtlarını farklı girmenizi öneririz. Örneğin,

ns1.ni.net.tr IP’si 95.173.189.2

ns2.ni.net.tr IP’si 95.173.190.2

olsun.

Bu kayıtları Edit DNS Zone’da aşağıdaki linkte yer alan resimdeki gibi girmeniz gerekecektir.

siteadi.com.       86400    IN        NS        ns1.ni.net.tr  veya ns1.alanadi.com

siteadi.com.       86400    IN        NS        ns2.ni.net.tr  veya ns2.alanadi.com

A Kaydı (Glue Records)

Oluşturduğunuz veya servis sağlayıcınızdan temin edip kullanmaya başladığınız DNS kayıtlarını A kaydı olarak tanımlayın. Örneğin
ns1.siteadi.com ve ns2.siteadi.com dns kayıtlarını siteadi.com DNS alanından ns1 ve ns2 şeklinde A kaydı ekleyerek tanımlayın. IP adreslerini ise DNS’in çalıştığı IP adresi olarak belirtin.

ns1                       14400    IN         A        95.173.189.2

ns2                      14400    IN         A        95.173.190.2

MX Kaydı

Mx kayıtları, e-posta hizmeti de içeren bir hosting hesabı satın aldığınız zaman kurulum sırasında otomatik olarak oluşturulacaktır. Ancak bu hizmeti yandex-gmail gibi e-posta hizmet sağlayıcılarından kullanmak istiyorsanız bu mx ayarlarını düzenlemeniz gerekecektir.

siteadi.com.       14400    IN        MX         0        siteadi.com.

SPF Kaydı

Temel olarak

siteadi.com.       14400    IN        TXT     “v=spf1 +a +mx +ip4:IP_ADRESI ~all”

“v=spf1 +a +mx +ip4:IP_ADRESI ~all” gibi bir kayıt olacaktır.

Bu kaydı da ekledikten sonra sağlıklı bir e-posta alışverişi için yapmanız gerekenler tamamdır. Artık alan adınıza ait e-posta adreslerini kullanabilirsiniz.

Tüm bu ayarları yaptıktan sonra aşağıdaki adresten dns sorunu olup olmadığına bakabilirsiniz.

www.intodns.com/siteadi.com

Plesk kontrol paneli sunucu işletim sisteminizi daha kolay yönetmenizi sağlayan bir yazılımdır. Kontrol panelli sayesinde birçok web sitenizi kolayca yayınlayabilir, web siteleriniz ile ilgili mail hesapları açabilir veya DNS işlemlerini çok daha kolay gerçekleştirebilirsiniz. Bu panel linux işletim sistemi veya windows server işletim sistemleri üzerine kurulmaktadır. Plesk kontrol paneli bu kapsamda bilinen bir kontrol panelidir. cPanel’den sonra en çok kullanılan panel olarak bilinmektedir. Kurulum için ön hazırlık;
Plesk kontrol paneli Windows server işletim sistemi ve Linux server işletim sistemlerine sıfır konfigürasyon ile kurulacak şekilde tasarlanmıştır bu nedenle kurulum için sunucu üzerinde herhangi bir düzenleme zahmetine girmemize gerek yoktur.
Plesk Panel kurulmasını istediğiniz tüm bileşenleri sunucu üzerine kurar ve paylaşımlı web hosting hizmetine göre en iyi şekilde yapılandırır. Kurulum için parallels firmasının download sekmesine giriş yapıyoruz ve kurulumu başlatacak olan küçük boyutlu dosyamızı indiriyoruz. (http://page.plesk.com/plesk-free-download-wp)

Gerekli kurulum dosyasını indirdikten sonra “plesk-installer.exe” programını çalıştırarak kurulum işlemine başlıyoruz. İlk adımda karşınıza sunucu administrator şifrenizi isteyen ekran çıkacak bu alana sunucunuzun administrator şifresini yazarak ilerliyoruz.

Bir sonraki adımda Plesk paneli kuracağımız ekran karşımıza çıkmaktadır. Kurulum işlemini “Install or Upgrade Product” linkine tıklayarak başlatıyoruz. Bu linke tıkladığımızda kuracağınız Plesk panel sürümü ve kurulum tipi adımları çıkacaktır. Bu alanları resimde belirtilen şekilde seçerek “Continue” butonu üzerinden kurulum işlemine devam ediyoruz.

Bu kısımda plesk panelinin versiyonları belirtilmektedir. Plesk panelin deneme sürümleri de bu alanda yer alır, eğer özel bir talep yok ise genellikle stabil olan versiyon seçilir. Ben anlatımda yeni panel olan onyx versiyonunu seçeceğim.

Panelinizin hangi özelliklerde kurulmasını istiyor isek buna göre seçim yapmalıyız. Full kurulum seçerek bazı özellikleri ekleyip/çıkartacağım. Continue diyerek devam ediyorum.

Panel özellikleri ekranından istediğim öellikleri ekleyebilir veya çıkartabilirim. Bu işlem sayesinde gereksiz çalışan servislerin önüne geçmiş oluyoruz. Ancak netinternet müşterileri tarafından plesk kurulumu genellikle standart istenir bu nedenle typical seçerek kurulumu kolayca sağlayabilirsiniz.

Plesk panel şifremizi girerek kurulumu başlatıyoruz. Windows işletim sistemimiz ile plesk panel şifremiz farklı olmalı ve güçlü olmalıdır aksi halde sunucumuz hack’lenebilir.

Kurulum 15-20 dk. Kadar sürmektedir.

Kurulum tamamlanmıştır. panelinize ipadresi:8443 yada ipadresi:8880 portları ile giriş yapabilrsiniz.

Örnek;
192.168.120.20:8443
192.168.120.20:8880

Yeni bir kurulum yaptığımız için panelimizde bazı ayarlar yapmamız gerekmektedir. Panel temamızı “commercial web hosting”” Service Provider view” olarak seçerek devam ediyruz.

Panelimizde yöneteceğimiz web siteleri için paylaşımlı ip adresimizi, panelimiz için yeni güçlü bir şifre ve sunucumuzun hostname kaydını belirleyerek devam ediyoruz.

“Information” bilgilerimizi müşterimizin bilgilerine göre doldurup yapılandırma ayarlarımızı tamamlıyoruz.
Panelimizin kurulumu tamamlanmıştır. Lisans anahtarı edinerek panelimizi kullanmaya başlayabiliriz.
Lisans dosyamızı resimdeki gibi “Install Key” kısmından tanıtıyoruz.

Lisans anahtarımız .zip uzantılı bir dosya yada sadece aktivasyon kod’u şeklinde olabilir. Genellike .zip şeklinde temin ettiğimiz için bu yöntemi kullandım.

Lisanslama işlemimiz tamamlanmıştır.

Plesk panelimiz genel olarak kullanıma hazır hale gelmiştir. Müşterilerimizi veya web sitelerimizi ekleyip kullanıma başlayabiliriz. Ancak web sitelerimizi eklemeden önce panelimizde DNS işlemlerimizi tamamlamamız gerekir.
Sağ tarafta bulunan ana menü üzerinden “Tools & Settings” ayarlarına girerek “DNS Template” ayarlarına giriyoruz.

Standart olarak yapılandırılan kayıtları kendimize göre düzenliyoruz. Örnek olarak Ns adresleri ve A kaydı yapılandırması yapacağız;

ns1.ozgur.com 192.168.119.1
ns2.ozgur.com 192.168.119.2

Varsayılan NS yapılandırmasında domain yazan kısıma tıklıyoruz.

Sunucumuzda yayınlayacağımız web sitelerimizi yönlendireceğimiz Ns adresimizi yapılandırıyoruz. Aynı işlemi diğer NS için de gerçekleştiriyoruz.
İP adresimiz için A kaydı oluşturuyoruz.

Varsayılan olarak ayarlanmış A kaydı üzerinden domain yazan kısma giriş yapıyoruz ve resimdeki şekilde yapılandırmamız gerçekleştiriyoruz.

Her iki ip adresimiz içinde aynı kayıtları oluşturduktan sonra DNS template kısmında işlemlerimiz tamamlanmış demektir. Eğer ayrıca özel bir kayıt girilmesini istiyor iseniz (MX,TXT) bu bölümden kolaylıkla yapılandırabilirsiniz. Panelimizde açacağımız web sitelerini alan adı aldığımız firmadan yukarıda şekilde NS yönlendirmesi yaptığınız takdirde web siteniz yeni sunucunuzda çalışmaya başlayacaktır.

cPanel kurulumu online olarak yapılmaktadır. Diğer kontrol panellerinde de olduğu gibi temiz bir işletim sistemi üzerinde kurulmalıdır. Bu anlatımımızda işletim sistemi ayarları dahil kurulum aşamalarını göreceğiz.
Centos işletim sistemimiz kurulumu tamamlanıp restart olduğunda giriş ekranımız karşımıza gelecektir.

Kurulum esnasında belirlediğimiz giriş bilgilerimiz ile giriş yapıyoruz ve “setup” komutunu yazıp enter’a basıyoruz. Giriş yaptığımızda aşağıdaki ekran gelecektir. cPanel kurulumumuzu eksiksiz tamamlayabilmek için öncelikle firewal özelliğimizi kapatmamız gerekmektedir.

Centos kurulum yazımızda ip adresimizi kurulum esnasında tanımlamıştık, daha detaylı olması için ip adresi verme işlemini de anlatacağız;

Enter basıp Device içerisine giriş yapıyoruz. Resimde de göründüğü gibi ethernet kartımızı görüyoruz. Kurulumu sanal bir makinede yaptığımız için ethernet kartı olarak sanal bir ethernet tanımlandığını görebilirsiniz. Aşağıdaki şekilde ip adresimizi tanımlıyoruz.

İP adresi tanımlama işlemimiz tamamlanmıştır. Bu aşamada ip adresimize ping atarak test edebilir erişimimiz gelmiş ise putty programı ile bağlanıp kurulumumuzu başlatabiliriz. Biz kuruluma buradan devam edeceğiz.

Kurulumuna başlamadan önce birkaç işlem daha gerçekleştirmemiz gerekmektedir. Centos 6.3 kurulumunda anlattığımız ethernet kartı boot özelliğini aktif ediyoruz.

nano /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-eth0

service network restart

İşletim sistemi ile ilgili kurulum ayarlarımız tamamlanmıştır, artık cPanel kurulumuna başlayabiliriz;

cd /home

Dizin içerisine giriş yapıyoruz ve aşağıdaki komutu çalıştırıyoruz.

wget layer1.cpanel.net/latest

sh latest

komutunuda çalıştırdıktan sonra kurulum başlamış olacaktır. Kurulum dosyaları yurtdışından indirildiğinden 2-3 saat sürmektedir.

Kurulum tamamlanmıştır. Sunucumuzu yeniden başlatıyoruz Şimdi panelimize giriş yapabiliriz.
İpadresi:2086
Sunucu bilgilerimiz ile WHM panel giriş bilgilerimiz aşağıdadır. Giriş yaptığımızda aşağıdaki şekilde bir ekran ile karşılaşacağız.

“I Agree” diyerek devam ediyoruz. Setup networking ayarlarına geliyoruz ve mail adresimizi tanımlıyoruz. Sunucunuz ile ilgili bir sorun olduğun bu mail adresine bilgi mailleri gelecektir.

Hostname tanımlaması yapıyoruz ve save & go to step diyerek devam ediyoruz.

Panelimizde kullanacağımız birden fazla ip adresi var ise bu kısımdan tanımlama yapabilriz.

Nameservers kısmı WHM panel anlatımında bahsettiğimiz şekilde sunucuda kullanacağımız NS adresleri belli ise tanımlama yapabiliriz. Değişiklik yapmadan geçebilir işlemleri sonradan da gerçekleştirebiliriz.
Servis ayarları bulunduğu ekranıda bir değişiklik yapmadan geçip devam ediyoruz.

Finish diyerek ön yapılandırma ayarlarımızı tamamlıyoruz. WHM panelimiz kullanıma hazır durumdadır.

VMware ESX iş ölçekli yani kurumsal bazda sunucu sanallaştırma platformudur. ESX/ESXİ Sanallaştırma platformu, sanallaştırmada kullandığımız VMware Workstation gibi, bir işletim sisteminin üzerine kurulan bir sistem değildir.
ESX/ESXİ Linux tabanlı kendi başına ayrı bir işletim sistemidir, yani mevcut fiziksel makinanızın üzerine kurulur ve donanımsal kaynakları kullanır, örenek bir senaryo verecek olursak eğer 16 Core’lu, 1 Cpu, 32 GB Ram’ 2 TB HDD ‘lı bir fiziksel makinanız olsun, bu makina içine 1’er cpu’lu , 2 GB Ram ve 130 GB HDD özellikli 15 adet makine oluşturabilirsiniz, kendi içlerinde network oluşturabilirsiniz ,tabiki oluşturacağınız makina sayısı donanımsal kaynaklarınız ile bağlantılı olarak yükselebilir.
Kurulum iso’muzu CD/DVD yada USB belleğimiz ile sunucumuzu boot ederek başlatıyoruz.

Enter tuşuna basarak Mount etmiş olduğumuz esxi iso’sundan boot işlemini gerçekleştiriyoruz.

Kurulum öncesi ilgili modüller yükleniyor. Bu işlemin süresi makinanızın performansına göre değişkenlik gösterecektir.

Enter tuşu ile kuruluma devam ediyoruz.

Kuruluma devam etmemiz için lisans anlaşmasını kabul ediyoruz. F11 tuşu ile devam ediyoruz.

Sunucumuzdaki mevcut disklerimizin görüyoruz, eğer diskiniz yeni ise sorunsuz görünmesi gerekmektedir, fakat daha önce diskinizde farklı bir işletim sistemi kuruldu ise diskinizi tamamen sıfırlamanız gerekmektedir, aksi halde diskiniz görünmeycektir. Kurulum yapacağımız diski seçip devam ediyoruz.

Klavye dilimizi seçiyoruz. Ben default olarak bırakıyorum ve Enter ile devam ediyorum.

Esxi ‘a vsphere client ile bağlanmamız için bir şifre gerekiyor. Buraya vereceğiniz şifre root şifresi olacaktır. Şifreyi girdikten sonra Enter ile devam ediyorum. Şifreyi güçlü bir şifre yapmanızda yarar var aksi halde hack’lendiğinizde sunucu içerisindeki tüm sanal sunucularınızdan olabilirsiniz. Ayrıca ESX sistemlerde şifre sıfırlama oldukça zordur unutmayacağınız bir şifre olmalı.

F11 tuşuna basarak kurulumu başlatıyoruz. Kurulum ortalama 15 dakika sürecektir.

Kurulum tamamlandı sunucumuzu yeniden başlatarak işlemi tamamlıyoruz. Sunucumuza erişim verebilmek için ip adresimizi tanımlıyoruz.

Kurulum aşamasında tanımladığımız giriş bilgileri ile sunucumuza giriş yapıyoruz ve ayarlarımızı yapılandırabilmek için F2’ye basıyoruz.

“Configure Management Network” kısmından ip adresimizi tanımıyoruz. Erişimimiz geldiğinde sunucumuza Vmware vSphere Client uygulaması ile bağlantı kurup sanal sunucular oluşturabiliriz.

Windows işletim sistemi kurulumu basit olduğundan zaman kaybedilmemesi adına resimli şekilde anlatılmayacaktır. İşletim sistemi sade olarak kurulumu tamamlandıktan sonra yapılması gereken ayarlardan bahsedeceğiz. Windows server ve diğer işletim sistemlerinin kurulumunu google üzerinden aratarak birçok dokümana ulaşabilirsiniz.
Kurulum tamamlandıktan sonra “Server Manager” arayüzü gelmektedir.

İp adresi tanımlama işlemi için işlemlere başlıyoruz;

İp adresimizi resimdeki kısımlara ulaşarak ekliyoruz. Windows update veya 3.part bir yazılım kuracak isek sunucumuza DNS adresleri atamamız önemlidir, aksi halde kuracağımız kontrol panel veya yazılımlarda hatalar alır ve kurulum gerçekleştiremeyiz.

Artık sunucumuz internet’e çıkabilir durumda, diğer gerekli ayarlamalara göz atalım;

Local server sekmesinden “Firewall, IE Enhanced Securty Configuration” özelliklerini kapalı konumuna getiriyoruz. Firewall özelliğini uzak masaüstü bağlantısı için geçici olarak devre dışı bırakıyoruz, sonradan uzak masaüstü için firewall tarafında izin verilip tekrardan aktif hale getirilebilir. Diğer özellik “IE Enhanced Securty Configuration” ise tarayıcı üzerinden sayfaları herhangi bir kısıtlama olmadan görüntülememizi sağlamaktadır. Detaylı bilgi için internet üzerinden araştırma yapabilirsiniz.

Uzak masaüstü özelliğimizi de aktif ederek sanal consol üzerindeki işlemlerimizi şimdilik tamamlıyoruz. Sonraki anlatımlarımız kolay olması açısından uzak masa üstünden yapılacaktır.

Windows sistemleri üzerinde çalışan kontrol panelleri kurulumu yapılacak ise temiz bir işletim sistemi kurulumu sonrası gerçekleştirilmelir. Kontrol panelleri birçok servisi kontrol ettiğinden önemli bir kurulum aşamasıdır. Eğer bir hata ile karşılaşırsanız tüm sistemi tekrardan kurmanız gerekmektedir.

Centos resmi internet sitesinden iso indirip sunucumuzun kurulumunu başlatıyoruz.

Bu bölümde “Install CentOS 7” diyerek devam edeceğiz ve ardından kurulum dilini seçmemizi isteyen aşağıdaki ekran gelecektir.

Ben burada işletim sisteminin orjinal diline sadık kalmak için English diyerek devam ediyorum ancak siz Türkçe de kurabilirsiniz fakat bunu tavsiye etmiyoruz. Dili seçip devam ettikten sonra tüm kurulum işlemlerini tek ekranda görüntülemek üzere dizayn edilmiş aşağıdaki unified ekran belirecektir.

Yukarıda görülen bu ana ekranda temel olarak Ağ ayarları, Klavye dili seçimi, zaman ve tarih düzenlemesi yapılarak kurulumun hangi diske yapılacağının belirlendiği “Installation Destination” tanımlamaları yapılmaktadır. Biz öncelikle klavye dilini Türkçe olarak seçmek üzere, sol köşede bulunan “Keyboard” sekmesine tıklayalım; bu işlem sonucunda aşağıdaki ekran gelecektir.

Bu ekranda en sağ alt köşede bulunan “+” iconuna tıklayarak desteklenen klavye dillerini içeren listeyi açıp Turkish‘i buluyoruz ve “Add” diyerek ekliyoruz. Bu şekilde keyboard layout olarak hem English hem de Turkish eklenmiş olacak ancak biz Turkish’i default olarak kullanmak istediğimizden dolayı listede üst sıraya taşımak için Turkish’i seçip aşağıdaki yukarı ok tuşu ile liste tepesine taşıyoruz.

Sonrasında bu ekranda “Done” diyerek ana ekrana geri dönüyoruz. Klavye dilini tanımladıktan sonraki aşama ise ana ekranın en alt sağ köşesinde bulunan “Network & Hostname” sekmesinden ağ ve sistem ismi tanımlamalarını gerçekleştirmektir. Bunun için ilgili bölüme giriyoruz.

Yukarıda görülen bu ekranda sistemimizdeki ağ arayüzleri görüntülenmektedir, RHEL ve dolayısı ile CentOS’un 7 sürümündeki değişikliklerden birisi de ağ arayüzlerinin isimlerinin eski bilindik ethX formatından farklı bir naming schema kullanıyor oluşudur, bu nedenle benim sistemimdeki tek ağ interface’i olan arayüz eno167xxxx şeklinde görünmektedir. Şimdi bu interface’i seçiğ sağ üst köşede “Off” pozisyonunda bulunan butona bir kere tıklayarak “On” yapıyoruz ve ağ arayüzünü etkinleştiriyoruz. Bu noktada benim ağ’ımda bir DHCP sunucu bulunduğundan dolayı static IP tanımlaması yapmama gerek kalmadan IP alabiliyorum; ancak sizde DHCP yok ise ilgili ekranda sol alt köşedeki Configure butonuna tıklayıp açılan ekranın üst menüsündeki “IPv4 Settings” kısmına girip aşağıdakine benzer şekilde IP tanımlamalarınızı yapıp save diyerek bu ekrandan çıkabilirsiniz.

![cent7]https://kova1.ni.net.tr/warden/bilgi-bankasi/md0S7cDkTTV0AYpKeAL2TnFrNgipEw6ASRRQmzT1.png)

Ağ yapılandırma ekranında son olarak da sol alt köşede bulunan bölümde de hostname tanımlamasını yaparak en yukardaki “Done” butonu ile işlemi tamamlıyoruz ve ana kurulum ekranına geri dönüyoruz.

Şu anda kurulumu tamamlamak için Zaman ve Tarih ayarı ile kurulumun hangi diske yapılacağını belirteceğimiz tanımlamalar kaldı. İlk olarak “Date & Time” bölümüne girerek zaman ayarlarını yapalım.
Yukarıda görülen bu ekrandaki tanımlamalar, haritadan bulunduğunuz şehri/bölgeyi seçmek ve sağ üst köşede “Off” konumda bulunan “Network Time” özelliğini “On” konuma getirmektir. Bu işlemleri yapalım ve ardından herzaman olduğu gibi gene “Done” diyerek bir önceki ekrana dönelim.
Şimdi son olarak disk yapılandırmasını tamamlayacağız. Bunun için “Installation Destination” bölümüne giriyoruz;
Yandaki bir örneğini gördüğünüz bu ekranda, sisteminizdeki disk ya da diskler listelenecek ve hangisine kurulum yapmak istediğinizi belirlemeniz istenecektir. Benim sistemimde tek bir disk olduğundan bu diskin üzerine bir kez tıklamak suretiyle kendisini seçiyorum. Disk seçimini yaptıktan sonra disk bölümlemesinin nasıl yapılacağını belirliyoruz. Bu konuda iki seçeneğiniz bulunmaktadır; CentOS’un disk bölümlemesini otomatik yapmasını söylemek için default seçenek olarak “Automatically configure partitioning” seçeneği üzerinden gidebilir ya da “I will configure partitioning” diyerek disk layout’ını manual olarak kendinize göre belirleyebilirsiniz. Otomatik bölümleme tüm diski kullanarak LVM yapısında öntanımlı bir tanımlama yapacaktır ve spesifik ihtiyaçlarınız olmaması durumunda gayet yeterli olacaktır. Bu nedenle biz otomatik yapılandırmayı seçerek “Done” diyoruz.

Bu son aşamanın ardından kurulum işlemleri için gerekli olan tüm ilk yapılandırma işlemleri tamamlanmış oluyor ve son olarak ana kurulum ekranının sağ en alt köşesinde bulunan “Begin Installation” butonu ile kurulumu başlatıyoruz;

Kurulumun başlaması ile aşağıdaki ekran belirecek ve bir yandan kurulumla ilgili süreci gösterirken bir yandan da root şifrenizi belirleyebileceğiniz ve sisteme bir kullanıcı ekleyebileceğiniz yapılandırma bölümlerini listeleyecektir;

Bu aşamada kurulumun tamamlanabilmesi için root şifresini belirlemeniz şarttır. Bu nedenle ilgili bölüme girip root kullanıcısına şifresini tanımlıyoruz;

Yukardaki bu ekrana “Done” dedikten sonra döndüğünüz ana ekranda “Finish configuration” butonu belirecektir. Yapılandırmayı tamamla butonuna basıyoruz ve kurulumla ilgili initramfs’in oluşturulması, bootloader’ın düzenlenmesi vs. gibi nihayi işlemler yapılıyor.

ilgili sürecin tamamlanmasının ardından, sistemimizi “Reboot” ederek kurulumu tamamlıyoruz.

Ubuntu, Linux tabanlı özgür ve ücretsiz bir işletim sistemidir. Bilgisayarlar, sunucular ve akıllı telefonlara yönelik olarak geliştirilmektedir. Ubuntu projesi Linux ve özgür yazılımın, bilgisayar kullanıcılarının günlük yaşamının bir parçası haline gelmesi amacıyla başlatılmış olup ilk kararlı masaüstü sürümü Ekim 2004’te yayınlanmıştır. Ubuntu’nun masaüstü sürümü günümüzde 40 milyonu aşkın kullanıcı sayısıyla dünyanın en yaygın kullanılan masaüstü Linux dağıtımı konumundadır. Kurulum aşamalarını Ubuntu 16.04 Server versiyonunu ele alacağız.
Bilgisayarı, oluşturduğunuz Ubuntu DVD’si ya da USB belleği ile başlattığınızda bir kaç dakika sonra alttaki kurulum ekranı sizi karşılayacaktır.
Burada sol taraftaki listeden Türkçe dil seçeneğini seçtiğimizde resimdeki gibi Ubuntu’yu deneme ve kurma seçenekleri karşımıza gelir. Burada “Ubuntu’yu Kur” seçeneğine tıklayarak devam ediyoruz.

Alttaki ekranda, diskte kurulum için yeterli alan kontrolü ve İnternet bağlantısı kontrolü yapılmaktadır. Eğer bu aşamada otomatik olarak İnternet bağlantısı sağlanmazsa ekranın sağ üst köşesinde yer alan ağ ayarları ile ilgili düğmeye tıklayarak açılan menüden ağ bağlantısını (kablosuz vb.) sağlayabilirsiniz. Kurulum için İnternet bağlantısı kurulması zorunlu değildir ancak internet bağlantısı sağlanırsa Türkçe dil paketleri otomatik olarak indirilerek kurulacaktır. Tabi isterseniz dil paketleri, kurulum sonrasında kendiniz de yükleyebilirsiniz.

Güncelleştirmeleri kurulum sırasında indir: Bu seçeneği işaretlerseniz kurulum işlemi internet bağlantı hızınıza bağlı olarak daha uzun sürecektir. Yine de güncelleştirmelerin kurulum sırasında indirilip yüklenmesi tavsiye edilir.

Bu üçüncü parti yazılımı kur: Bu seçenek Ubuntu’da MP3, Flash video vb. ortamları oynatabilmek için gerekli eklentileri yükler ayrıca Times New Roman, Arial gibi TrueType yazı tiplerini ve diğer bazı eklentileri yüklemektedir. Tüm bu eklentiler lisanslarındaki kısıtlayıcı nitelikler nedeniyle Ubuntu kurulum dosyası içinde yer almadığında bu şekilde kurulum sırasında ya da kurulum sonrasında yüklenebilmektedir. Eğer kurulum esnasında bu üçüncü parti yazılımları kurmazsanız daha sonra Synaptic Paket Yöneticisi aracı üzerinden kurabilirsiniz (bu eklentinin adı: “ubuntu-restricted-extras”). Şimdi kurulumun en önemli aşamasında geldik.

Eğer bilgisayarınızda halihazırda Windows yüklü ise bu aşamada üstteki gibi bir ekran karşınıza gelir.

Eğer bilgisayarınızda herhangi bir işletim sistemi yüklü değil ise üstteki gibi bir ekran karşınıza gelir.
Ubuntu dağıtımını Windows işletim sisteminin yanına kur: Bu seçenek halihazırda Windows yüklü bir bilgisayarda Windows’u kaldırmadan yanına Ubuntu’yu kurup ikisini de kullanabilmek isteyen kullanıcılar içindir. Windows’u kaldırmadan yanına Ubuntu kurma işlemi, bu ekranda en alttaki seçenek olan “Başka bir şey” seçeneği kullanılarak da yapılabilir ancak bu seçeneği kullanmak biraz karmaşıktır ve deneyim gerektirir.

Windows işletim sistemini Ubuntu ile değiştir: Bu seçenek Windows’u ve bilgisayarınızdaki belgeleri siler ve yerine Ubuntu’yu kurar.

Yeni Ubuntu kurulumunu güvenlik için şifrele: Bu seçenek ile, kuruluma şifre ekleyerek kendimiz dışındakiler için erişimi ve müdahaleyi kontrol altına alabiliriz.
Yeni Ubuntu kurulumu ile LVM kullan: Bu seçenek ile boyutu genişletilebilir şekilde yapılandırılmış diske kurulum yaparız. Bu özel bir disk gerektirmez. Bu seçimi yaparsak diskimiz ileride verilere zarar vermeden diskimizin boyutunu arttırma özelliğine uygun olarak yapılandırılır.

Başka bir şey: Bu seçenek diski, kendi ihtiyaçlarınıza özel bir şekilde yapılandırmanıza imkan verir. Bu seçeneğin kullanımı biraz karışıktır ve deneyim gerektirir.
“Başka bir şey” seçeneğini işaretleyerek devam edelim.

Ardından alttakine benzer şekilde, sabit diskinizin mevcut tüm bölümlerini ve özellikleri gösteren bir disk bölümlendirme tablosu karşımıza gelecektir.

Resimdeki örneğimizde göreceğiniz üzere birden fazla işletim sistemi sistemimde kurulu. Şimdi 16 GB’lık boş disk alanımı bölümlendirip Ubuntu kuracağım.

Üzerinde oynayacağım disk dev/sdb . Size göre bu kısım farklı bir yer olabilir. Ana diskiniz üzerinde de oynama yapacak olabilirsiniz. Ben disk tamame boş olduğundan anlatmak için bu kısmı seçtim.
Şimdi resimde seçili olan kısmın altındaki ‘boş alan’ kısmını seçip sağ alttaki ‘+’ tuşuna basıyorum.

Karşıma yukarıdaki gibi bir pencere çıkıyor. Bu pencereyi biraz açıklayalım:

Boyut: Bu kısım oluşturacağınız bölümün büyüklüğüdür. Ben bu kısma Ubuntu kuracağım. Bu yazı öğretim amaçlı olduğundan Ubuntu için 4400 MB alan oluşturdum. Tabi bu size kalmış bir durum. İstediğiniz kadar alan oluşturabilirsiniz.

Yeni bölümün türü: Burada karşımıza iki seçenek çıkıyor; ‘Birincil bölüm’, ‘Mantıksal Bölüm’. Bir disk üzerinde en fazla 4 birincil bölüm oluşturulur. Ancak oluşturulan mantıksal bölüm kendi içinde çok sayıda bölüme bölünebilir. Örneğin 16 GB’lık bir diskte 3 GB’lık 4 tane bölüm oluşturabilirsiniz. Çünkü disk bunu destekler. Ancak diskin bir bölümünü mantıksal olarak bölümlediyseniz, bu bölümü daha sonra dilediğiniz kadar bölüme daha ayırabilirsiniz demektir. Yine bu yazıda birincil bölüm olarak bölümlendirme yapacağız.

Yeni bölüm için yer: Bu kısım bizi ileride çok da ilgilendirmese de bunun diskin hangi tarafını bölüneceğini sorduğunu bilmenizde fayda var.
Nasıl kullanılacağı: Bu kısım ayrılacak bölümün dosya sisteminin ne olacağını sorar. Ubuntu’yu bu bölüme yüklemeyi planladığımız için “Ext4 Günlüklü Dosya Sistemi”ni seçtik.
Bağlama noktası: Ubuntu’yu kurmayı planladığınız disk bölümü için bu alanı ‘/’ yapmalısınız. (Bu işaret, kök dizin anlamındadır ve Linux dosya sistemi hiyerarşisi ile ilgilidir…)

İlgili ayarlar yapıldıktan sonra OK düğmesine basınız.
Ubuntu’yu kuracağımız disk bölümünü hazırladık şimdi sıra geldi takas alanı (swap) amaçlı olarak kullanılacak bir bölüm oluşturmaya.

Takas alan : Bilgisayar belleğinin yetersiz kaldığı durumlarda işletim sisteminin bu disk bölümüne başvurarak açığı kapatmasını amaçlayan bir bölümdür. Takas alanı için 3 ila 5 GB civarında bir alan ayırmanız tavsiye edilebilir. Takas alanı için çok büyük bir alan ayırmanızın performans açısından ek bir faydası olmayacaktır.

Yukarıda yaptığım işlemleri tekrar yaparak takas alanı amaçlı olarak yeni bir bölüm oluşturuyorum. Bölümü oluştururken ilgili alanları şekildeki gibi doldurup yeniden OK düğmesine basıyorum.

Tüm işlemleri sorunsuzca hallettiğime göre ‘Şimdi Yükle’ düğmesine basabilirim.

Ardından “Neredesiniz?” sorusunun cevabını vereceğimiz ekran gelir. Burada Türkiye için “Istanbul” ‘u seçebilirsiniz.

Sonrasında “Klavye düzeni”ni belirleme ekranı karşımıza gelir. Burada normal şartlarda klavye düzenimiz otomatik olarak belirleneceğinden genellikle herhangi bir işlem yapmamız gerekmez. Burada yer alan ‘Klavye Düzenini Algıla’ düğmesi de klavyenin algılanmasında kullanılabilir. Bunun için klavyeden bazı Türkçe karakterlere tıkladıktan sonra bu düğmeye tıklayarak klavyenin algılanmasını sağlayabilirsiniz.

Bu aşamada bilgisayarımızın adını ve kullanıcı hesabımızın adını gireriz. Belirleyeceğimiz parola en az 6 karakter uzunluğunda olur ve harf, rakam, ?-/ vb. karakterler içerirse Ubuntu kurulumu parolamızı beğenir ve ‘İyi Parola’ der.

Otomatik giriş yap: Ubuntu’yu her açtığınızda kullanıcı parolanızı girmeden doğrudan giriş yapmak istiyorsanız bu seçeneği işaretleyebilirsiniz. Bu seçeneği işaretlemeseniz bile Ubuntu’yu kurduktan sonra Sistem Ayarları üzerinden de otomatik kullanıcı girişini etkinleştrebilirsiniz.

Giriş yapmak için parola iste: Üstteki seçeneğin tersidir. Öntanımlı olarak bu seçenek işaretli gelir.

Ev dizinimi şifrele: Bu seçeneği işaretlenerek /Home isimli klasörün altındaki kullanıcı ev dizinimiz şifrelenerek bizim dışımızdaki erişimler için kontrol altına alınabilir.
Ardından ‘Devam Et’ düğmesini kullandığımızda ‘Sistem Kuruluyor’ mesajı ile gelen “Kur” ekranı, kurulumu tamamlamak üzere işleme başlar.
Kurulum tamamlandığında ‘Kurulum Tamamlandı’ mesajını alırız. ‘Şimdi Yeniden Başlat’ dedikten sonra artık Ubuntu’yu kullanmaya başlayabiliriz.